Ciemne oczy u psów
Udomowienie psów stanowiło kluczowy proces w ich ewolucji, w szczególności w kontekście adaptacji fenotypicznych, takich jak zmiany w morfologii, behawiorze oraz cechach fizycznych, w tym kolorze tęczówek. Wyniki badań przeprowadzonych przez zespół naukowców z Teikyo University of Science w Japonii, opublikowane na łamach „Royal Society Open Science”, wskazują, że kolor oczu u psów domowych został silnie ukształtowany przez preferencje ludzi. W odróżnieniu od wilków, które najczęściej posiadają jasne tęczówki, psy domowe w przeważającej części mają ciemne oczy.
W artykule przeczytasz
Preferencje selekcyjne ludzi wobec fenotypów psów
Eksperymenty z zakresu psychologii poznawczej wykazały, że psy z ciemnymi tęczówkami były oceniane jako bardziej przyjazne, towarzyskie i mniej agresywne. Takie preferencje mogły wpłynąć na preferencyjną selekcję tych osobników w procesach hodowlanych, prowadząc do utrwalenia cechy ciemnych oczu w populacjach psów domowych. Badanie to potwierdziło również istnienie głęboko zakorzenionych mechanizmów percepcyjnych, które mogą wpływać na interakcje między człowiekiem a zwierzęciem. Analizy te zostały wsparte szczegółowymi statystykami ukazującymi, że wpływ percepcji ludzkiej wykracza poza powierzchowne oceny fenotypowe, kształtując trwałe wzorce selekcji.
Analiza eksperymentalna percepcji ludzi wobec koloru oczu psów
W ramach badań przeprowadzono eksperyment, w którym uczestnicy oceniali zdjęcia psów o zróżnicowanej pigmentacji tęczówek. Wyniki jednoznacznie wykazały, że psy z ciemnymi oczami były statystycznie częściej postrzegane jako bardziej łagodne i skore do współpracy. Szczegóły eksperymentu zawarte w publikacji „Are dark-eyed dogs favoured by humans? Domestication as a potential factor influencing eye colour” (Royal Society Open Science, DOI: 10.1098/rsos.230854) podkreślają, że ludzka percepcja mogła odgrywać kluczową rolę w procesach selekcji hodowlanej. Co więcej, badanie potwierdza, jak subtelne zmiany fenotypowe mogą wpływać na postrzeganie emocji i zachowań zwierząt przez ludzi, co ma szczególne znaczenie w kontekście procesów adaptacyjnych.
Ewolucyjne konsekwencje dominacji ciemnych oczu
Ciemne oczy mogą wywoływać skojarzenia z niedojrzałością i bezbronnością, co mogło wzmacniać tendencje ludzi do opieki nad zwierzętami posiadającymi tę cechę. Te psychologiczne mechanizmy mogły stanowić ewolucyjne podłoże selekcji wspierającej fenotyp ciemnych oczu. Na poziomie ewolucyjnym, mechanizmy te odgrywały kluczową rolę w integracji psów w społecznościach ludzkich, promując ich rolę jako towarzyszy i opiekunów.
Udomowienie psów w znacznym stopniu osłabiło presję selekcji naturalnej, jakiej podlegają wilki, prowadząc do wzrostu częstotliwości występowania cech wcześniej marginalnych, takich jak ciemne tęczówki. To zjawisko stanowi przykład genetycznego dryfu, który odgrywa kluczową rolę w ewolucji populacji udomowionych psów. Badania te wskazują również, że w warunkach braku presji drapieżników i selekcji środowiskowej, cechy takie jak kolor oczu mogą ewoluować w kierunku bardziej funkcjonalnym w kontekście społeczno-kulturowym.
Zróżnicowanie fenotypowe: wyjątki od dominacji ciemnych oczu
Rasy takie jak husky syberyjski czy owczarek australijski, charakteryzujące się jasnymi tęczówkami, stanowią wyjątek od reguły. Ich fenotyp jest wynikiem celowej selekcji hodowlanej, wspieranej przez specyficzne preferencje estetyczne ludzi oraz unikalne kombinacje genetyczne. Przykłady te podkreślają, że mimo dominacji pewnych cech fenotypowych, różnorodność genetyczna i selekcja kierunkowa wciąż odgrywają istotną rolę w ewolucji psów domowych.
Różnorodność pigmentacji tęczówek w populacjach psów jest efektem interakcji genotypowo-środowiskowych. Mutacje genetyczne oraz selekcja kierunkowa w hodowli przyczyniają się do zachowania tej różnorodności, podkreślając złożoność mechanizmów ewolucji cech fenotypowych. Szczegółowe badania genotypów psów ujawniają szereg genów odpowiedzialnych za pigmentację tęczówek, które jednocześnie wpływają na inne cechy morfologiczne i behawioralne, co świadczy o złożoności zależności między genami a fenotypami.
Znaczenie badań dla nauk o ewolucji i udomowieniu
Badania japońskich naukowców rzucają nowe światło na antropogeniczne czynniki kształtujące ewolucję fenotypów u psów. Zrozumienie tych mechanizmów pozwala na bardziej kompleksowe spojrzenie na procesy udomowienia, uwzględniające zarówno presję selekcji kulturowej, jak i naturalnej. Wnioski te mogą przyczynić się do lepszego zrozumienia wzorców udomowienia innych gatunków, które ewoluowały w symbiozie z ludźmi.
Źródło
A. Konno, H. Aoki, E. Suzuki, S. Furuta, S. Ueda, Are dark-eyed dogs favoured by humans? Domestication as a potential factor influencing eye colour,
www.researchgate.net/publication/376679925_Are_dark-eyed_dogs_favoured_by_humans_Domestication_as_a_potential_driver_of_iris_colour_difference_between_dogs_and_wolves
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
