Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Choroba zwyrodnieniowa stawów u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Na czym polega choroba zwyrodnieniowa stawów?
Choroba zwyrodnieniowa stawów u psa polega na stopniowym uszkadzaniu całego stawu, a nie tylko samej chrząstki. To przewlekły i postępujący proces, który prowadzi do bólu, sztywności, pogorszenia ruchu oraz coraz mniejszego komfortu życia psa.
Jest to konkretna jednostka chorobowa, która obejmuje cały staw i wymaga wczesnego rozpoznania oraz długofalowego postępowania. Im szybciej opiekun zauważy pierwsze objawy, tym większa szansa na spowolnienie zmian i poprawę jakości życia psa.
Objawy choroby zwyrodnieniowej stawów u psów
Objawy choroby zwyrodnieniowej stawów u psów rozwijają się stopniowo i na początku są bardzo łatwe do przeoczenia. Najczęściej nie zaczynają się od wyraźnej kulawizny, ale od subtelnych zmian w zachowaniu i sposobie poruszania się psa, które opiekun może błędnie przypisać wiekowi lub „gorszemu dniu”.
Na wczesnym etapie warto zwrócić uwagę na:
- sztywność po odpoczynku – pies wstaje wolniej, porusza się ostrożnie i potrzebuje chwili, żeby się „rozruszać”,
- mniejszą chęć do ruchu – szybciej kończy spacer, mniej chętnie biega i bawi się jak wcześniej,
- niechęć do skakania i schodów – unika wskakiwania do auta, na kanapę lub wchodzenia po schodach,
- zmianę tempa spacerów – idzie wolniej, częściej się zatrzymuje lub zostaje w tyle,
- subtelne zmiany chodu – skraca krok, porusza się mniej płynnie lub delikatnie odciąża kończynę.
Wraz z postępem choroby objawy stają się bardziej wyraźne:
- kulawizna, szczególnie po odpoczynku lub intensywniejszym wysiłku,
- trudności przy wstawaniu, siadaniu i kładzeniu się,
- ograniczenie zakresu ruchu w stawach,
- zanik mięśni w okolicy chorej kończyny,
- ból przy dotyku lub manipulacji stawem,
- poszerzenie obrysu stawu (np. przez obrzęk lub zmiany zwyrodnieniowe).
Co ważne: objawy choroby zwyrodnieniowej stawów u psa to nie tylko kwestia ruchu. Wiele psów zmienia też swoje zachowanie – stają się mniej aktywne, bardziej wycofane, szybciej się męczą albo tracą zainteresowanie zabawą. To efekt przewlekłego bólu, który wpływa nie tylko na ciało, ale też na samopoczucie psa.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Przyczyny choroby zwyrodnieniowej stawów u psów są złożone i najczęściej wynikają z połączenia kilku czynników, które przez dłuższy czas przeciążają lub uszkadzają staw. W praktyce oznacza to, że OA rzadko pojawia się „znikąd” – zwykle rozwija się jako efekt wcześniejszych problemów ortopedycznych, stylu życia psa i zmian zachodzących wraz z wiekiem.
Najczęstszą przyczyną zwyrodnienia stawów u psów jest tzw. postać wtórna, czyli rozwijająca się na tle innych chorób lub urazów. Należą do nich przede wszystkim dysplazje stawów (biodrowych i łokciowych), osteochondroza (OCD), zwichnięcie rzepki, uszkodzenia więzadeł (np. więzadła krzyżowego), a także złamania śródstawowe czy zwichnięcia. W takich przypadkach zaburzona biomechanika stawu powoduje jego nierównomierne obciążenie, co z czasem prowadzi do degradacji chrząstki i rozwoju zmian zwyrodnieniowych.
Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
- wiek – wraz z upływem lat zdolność regeneracji chrząstki spada, a ryzyko OA wyraźnie rośnie,
- nadwaga i otyłość – zwiększają obciążenie stawów i nasilają stan zapalny w organizmie,
- predyspozycje genetyczne i rasa – niektóre psy są bardziej narażone na choroby ortopedyczne prowadzące do OA,
- urazy i przeciążenia – intensywny wysiłek, nagłe zrywy, skoki czy kontuzje mogą inicjować zmiany w stawie,
- zaburzenia wzrostu i rozwoju – szczególnie u młodych psów, gdy dochodzi do nieprawidłowego kształtowania się struktur stawowych,
- czynniki metaboliczne i hormonalne – mogą wpływać na kondycję chrząstki i procesy zapalne.
Jakie rasy psów są szczególnie narażone na zwyrodnienie stawów?
Nie ma jednej rasy „skazanej” na zwyrodnienie stawów, a ryzyko wynika nie tyle z samej rasy, co z budowy ciała i predyspozycji do zaburzeń pracy stawów.
Do ras szczególnie narażonych zalicza się przede wszystkim:
- Labrador retriever i golden retriever – często występuje u nich dysplazja stawów biodrowych i łokciowych,
- owczarek niemiecki – predyspozycja do dysplazji i problemów ze stawami tylnych kończyn,
- rottweiler, cane corso, mastif, berneński pies pasterski – duża masa ciała zwiększa obciążenie stawów i sprzyja ich przeciążeniom,
- bokser – podatność na choroby ortopedyczne i zmiany zwyrodnieniowe wraz z wiekiem.
Warto jednak wiedzieć, że mniejsze rasy też nie są wolne od ryzyka. U takich psów jak chihuahua, yorkshire terrier, pomeranian czy buldog francuski częściej pojawiają się problemy typu zwichnięcie rzepki lub zaburzenia osi kończyn, które z czasem również mogą prowadzić do zwyrodnienia stawów.
Leczenie i wsparcie
Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów u psa polega przede wszystkim na kontrolowaniu bólu i spowalnianiu postępu zmian, a nie na całkowitym wyleczeniu. Dlatego kluczowe jest podejście kompleksowe, które łączy leczenie farmakologiczne z odpowiednim stylem życia i codziennym wsparciem psa.
Leczenie OA u psa opiera się na kilku uzupełniających się elementach:
- farmakoterapia przeciwbólowa i przeciwzapalna – najczęściej stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które zmniejszają ból i poprawiają komfort poruszania się; w razie potrzeby wprowadza się leczenie skojarzone (np. z gabapentyną lub innymi lekami),
- nowoczesne terapie przeciwbólowe – coraz częściej wykorzystuje się przeciwciała monoklonalne działające na czynnik NGF, które mogą skutecznie ograniczać odczuwanie bólu u psów z OA,
- rehabilitacja i fizjoterapia – ćwiczenia, hydroterapia, masaże czy laseroterapia pomagają zwiększyć zakres ruchu, wzmocnić mięśnie i zmniejszyć napięcie,
- kontrola masy ciała i dieta – odciążenie stawów to jeden z najważniejszych elementów terapii; nawet niewielka redukcja wagi może poprawić ruch i zmniejszyć ból,
- dostosowanie środowiska życia – antypoślizgowe podłoże, rampy, wygodne legowisko i ograniczenie skoków realnie wpływają na komfort psa,
- terapie dostawowe i biologiczne – w wybranych przypadkach stosuje się m.in. kwas hialuronowy, osocze bogatopłytkowe (PRP) lub komórki macierzyste, które mogą wspierać regenerację i zmniejszać stan zapalny,
- leczenie chirurgiczne – rozważane przy konkretnych problemach ortopedycznych lub zaawansowanych zmianach, gdy inne metody nie przynoszą efektu.
Najważniejsze jest to, że leczenie zwyrodnienia stawów to proces długofalowy i wymaga regularnej kontroli. Jeśli pies raz poczuje się lepiej, nie oznacza to końca terapii – plan leczenia często trzeba dostosowywać w czasie, w zależności od objawów i reakcji organizmu.
Jak karmić psa na zdrowe stawy?
Żywienie psa pod kątem zdrowych stawów powinno przede wszystkim pomagać utrzymać prawidłową masę ciała, bo już nadwaga wyraźnie zwiększa obciążenie stawów. W badaniach poprawę mobilności u psów z OA obserwowano już po spadku masy ciała o co najmniej 6%, a psy karmione o 25% mniej rozwijały choroby przewlekłe później i żyły średnio o 1,8 roku dłużej. Ważne są też kwasy omega-3, zwłaszcza EPA i DHA – korzystny efekt opisywano m.in. przy podaży około 90 mg/kg EPA i 20 mg/kg DHA, bo wspierały komfort ruchu i ograniczały stan zapalny.
FAQs – pytania i odpowiedzi
Czy pies ze zwyrodnieniem stawów powinien się ruszać?
Tak, ruch jest bardzo ważny, ale musi być odpowiednio dobrany. Najlepiej sprawdzają się regularne, umiarkowane spacery, które pomagają utrzymać zakres ruchu w stawach i wzmacniają mięśnie, bez ich przeciążania.
Czy zwyrodnienie stawów u psa można całkowicie wyleczyć?
Nie, choroba zwyrodnieniowa stawów jest nieodwracalna. Można jednak skutecznie spowolnić jej rozwój i znacząco poprawić komfort życia psa dzięki odpowiedniemu leczeniu, diecie i codziennej opiece.
Literatura naukowa i badania
K. Anderson i inni, Risk Factors for Canine Osteoarthritis and Its Predisposing Arthropathies: A Systematic Review, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7198754/pdf/fvets-07-00220.pdf (dostęp: 27.03.2026).
J. Bartges, D. Raditic, Nutrition and Osteoarthritis: What Do We Know? https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2022/03/TVP-2019-0910_Nutrition_Osteoarthritis.pdf (dostęp: 27.03.2026).
B. Degórska, J. Jacewicz, Choroba zwyrodnieniowa stawów psów – rozpoznawanie, i leczenie, https://magwet.pl/38126,choroba-zwyrodnieniowa-stawow-psow-rozpoznawanie-i-leczenie?srsltid=AfmBOormVkKQ2IGaY8_p0tTp_7EVIpjBOV-lPb1JGzZhb6wPViAiGNhv (dostęp: 27.03.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
