Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Czy pies przeżywa żałobę po człowieku lub drugim zwierzęciu?
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czy pies rozumie, że drugi pies umarł?
Nie wiemy, czy pies rozumie śmierć tak jak człowiek, ale na pewno zauważa, że drugiego psa nagle brakuje i silnie na to reaguje.
Badania pokazują, że po stracie psiego towarzysza wiele psów zmienia zachowanie: częściej są apatyczne, mniej się bawią, mogą gorzej jeść, więcej spać albo odwrotnie – stać się niespokojne i „szukać” drugiego psa po domu.
To raczej nie dowód na świadome rozumienie śmierci, tylko na silną więź, przywiązanie i stres po utracie codziennej obecności kompana.
Czy psy przeżywają żałobę po stracie drugiego psa?
Tak — wiele psów przeżywa stratę drugiego psa w sposób, który przypomina żałobę. Badania oparte na obserwacjach opiekunów pokazują, że po śmierci psiego towarzysza część psów staje się wyraźnie „przygaszona”: spada im aktywność, rzadziej inicjują zabawę, więcej śpią, mogą mieć gorszy apetyt, a niektóre częściej domagają się bliskości człowieka lub wykazują zachowania poszukiwawcze (np. węszenie, sprawdzanie miejsc, gdzie zwykle przebywał drugi pies).
Naukowo ostrożniej jest mówić o reakcji na utratę więzi i stresie po zmianie sytuacji społecznej, ale w praktyce opiekunowie bardzo często rozpoznają u psów objawy typowe dla „żałoby” po stracie kompana.
Objawy żałoby u psa po śmierci drugiego psa – najczęstsze zachowania
Typowe objawy żałoby u psa to: apatia i mniejsza chęć do zabawy; zmniejszony apetyt lub wybrzydzanie przy jedzeniu; większa ilość snu albo przeciwnie — niepokój i trudności z wyciszeniem; zachowania poszukiwawcze (chodzenie po domu, sprawdzanie legowisk, węszenie miejsc, gdzie przebywał drugi pies); większa potrzeba bliskości z opiekunem (podążanie krok w krok, domaganie się kontaktu); a czasem także wokalizacja (popiskiwanie, wycie) lub wycofanie.
Jeśli objawy utrzymują się długo lub pies przestaje jeść, warto skonsultować się z lekarzem weterynarii i behawiorystą, bo stres może nasilać problemy zdrowotne.
Ile trwa „żałoba” u psa i od czego to zależy?
„Żałoba” u psa po stracie drugiego psa najczęściej trwa od kilku dni do kilku tygodni, ale u części zwierząt może ciągnąć się kilka miesięcy. Zależy to głównie od tego, jak silna była więź między psami, jak długo żyły razem oraz jakie były ich codzienne rytuały (wspólny sen, zabawa, spacery).
Duże znaczenie ma też temperament psa (wrażliwe osobniki przeżywają stratę intensywniej), wiek (seniorzy gorzej znoszą zmiany), a także to, jak wygląda życie po stracie – jeśli opiekun utrzymuje rutynę i daje psu wsparcie, objawy zwykle szybciej słabną.
Co ważne: pies może reagować nie tylko na brak kompana, ale też na emocje domowników i zmiany w domu (mniej aktywności, smutek, inny plan dnia).
Czy pozwolić psu pożegnać się z drugim psem po jego śmierci?
W badaniu o reakcjach psów po śmierci psiego towarzysza analizowano m.in. sytuacje, w których pies miał możliwość zobaczenia zmarłego psa. Wyniki nie dają jednak prostego wniosku typu „zobaczenie ciała pomaga” albo „nie pomaga” – reakcje były indywidualne i zależne od więzi oraz temperamentu.
Jak pomóc psu po śmierci drugiego psa w domu?
Po śmierci drugiego psa najważniejsze jest, żeby ustabilizować emocje psa i szybko wrócić do przewidywalnej rutyny.
Co możesz zrobić w praktyce:
- Trzymaj harmonogram dnia (spacery, posiłki, sen) – rutyna daje psu poczucie bezpieczeństwa.
- Zwiększ aktywność węchową: dłuższe węszenie na spacerze, maty węchowe, tropienie smaczków w domu – to naturalnie obniża stres.
- Dawaj kontakt, ale nie „nakręcaj smutku”: spokojne głaskanie i obecność są OK, ale bez ciągłego pocieszania nagrodami za apatię.
- Pilnuj jedzenia i nawodnienia – jeśli pies nie je dłużej niż 24–48 h albo pojawiają się objawy somatyczne, skonsultuj to z weterynarzem.
- Nie wprowadzaj od razu nowego psa jako „zastępstwa” – część psów potrzebuje czasu, by się emocjonalnie wyregulować.
Utrata opiekuna a stres u psa
Utrata opiekuna (np. oddanie do innego domu, pobyt w schronisku, nagła rozłąka) jest dla psa jednym z najsilniejszych stresorów, bo zaburza jego poczucie bezpieczeństwa i więź przywiązaniową. W badaniach dotyczących psów po zmianie domu („rehoming”) obserwowano, że stres może utrzymywać się długo – nie tylko w pierwszych dniach, ale nawet w kolejnych tygodniach i miesiącach. Może to wpływać na zachowanie (wycofanie, lękliwość, nadmierne przywiązanie do nowego opiekuna, problemy z wyciszeniem), a także na parametry fizjologiczne związane z długoterminowym stresem.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy pokazanie psu ciała zmarłego psa zmniejsza jego stres i „żałobę”?
Nie ma dowodów, że samo „pożegnanie” automatycznie skraca reakcję żałobną lub usuwa zachowania poszukiwawcze. Badania wskazują, że psy po stracie towarzysza mogą reagować bardzo różnie, a możliwość zobaczenia ciała nie zawsze oznacza, że pies szybciej wróci do normy. Dlatego warto traktować pożegnanie jako opcję, ale bez oczekiwania „efektu terapeutycznego” i bez zmuszania psa do kontaktu.
Od czego zależy, czy pies mocno przeżyje śmierć drugiego psa?
Największe znaczenie ma relacja między zwierzętami i ich codzienna więź – psy, które spędzały ze sobą dużo czasu, spały razem, bawiły się i tworzyły stabilną „parę”, częściej wykazują wyraźne zmiany po stracie. W badaniach opiekunowie zauważali m.in. spadek aktywności, apetytu i większą potrzebę kontaktu z człowiekiem. Oznacza to, że reakcja psa wynika nie z „dramatu”, tylko z utraty ważnego elementu jego środowiska społecznego.
Źródła naukowe
S. Uccheddu i inni, Domestic dogs (Canis familiaris) grieve over the loss of a conspecific, Domestic dogs (Canis familiaris) grieve over the loss of a conspecific (dostęp: 19.01.2026).
J. Walker, N. Waran, J. Philips, Owners’ Perceptions of Their Animal’s Behavioural Response to the Loss of an Animal Companion, https://www.mdpi.com/2076-2615/6/11/68 (dostęp: 19.01.2026).
J. Löf, Long-term stress, behaviour, and the dog-owner relationship in rehomed dogs, https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2%3A1684973/FULLTEXT01.pdf (dostęp: 19.01.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
